Η Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ) αποτελεί μια νευροαναπτυξιακή διαταραχή που επηρεάζει τη λειτουργικότητα του ατόμου σε πολλαπλούς τομείς της καθημερινής ζωής. Η εργοθεραπεία διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην υποστήριξη παιδιών με ΔΑΦ, εστιάζοντας στη συμμετοχή τους σε ουσιαστικές δραστηριότητες, στην ανάπτυξη δεξιοτήτων αυτοεξυπηρέτησης, κοινωνικής αλληλεπίδρασης και αισθητηριακής επεξεργασίας.
Η Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος χαρακτηρίζεται από ελλείμματα στην κοινωνική επικοινωνία και αλληλεπίδραση, καθώς και από περιορισμένα και επαναλαμβανόμενα πρότυπα συμπεριφοράς. Τα παιδιά με ΔΑΦ συχνά παρουσιάζουν δυσκολίες στην αισθητηριακή επεξεργασία, στον κινητικό σχεδιασμό, στη ρύθμιση της συμπεριφοράς και στην εκτέλεση καθημερινών δραστηριοτήτων.
Η εργοθεραπεία στοχεύει στη βελτίωση της λειτουργικής ανεξαρτησίας και της ποιότητας ζωής του παιδιού και της οικογένειάς του, μέσω εξατομικευμένων παρεμβάσεων βασισμένων σε δραστηριότητες με νόημα.
Ο Ρόλος της Εργοθεραπείας στη ΔΑΦ
Ο εργοθεραπευτής αξιολογεί τις δεξιότητες και τις δυσκολίες του παιδιού σε τομείς όπως:
- δραστηριότητες καθημερινής ζωής (σίτιση, ένδυση, προσωπική υγιεινή),
- αισθητηριακή επεξεργασία,
- λεπτή και αδρή κινητικότητα
- παιχνίδι και κοινωνική συμμετοχή
Βασικός στόχος είναι η ενίσχυση της συμμετοχής του παιδιού στο φυσικό του περιβάλλον (σπίτι, σχολείο, κοινότητα), λαμβάνοντας υπόψη τα ενδιαφέροντα, τις δυνατότητες και τις ανάγκες του.
Παρέμβαση στο Παιχνίδι και στην Κοινωνική
Συμμετοχή
Το παιχνίδι αποτελεί βασικό μέσο αξιολόγησης και παρέμβασης στην εργοθεραπεία. Στα παιδιά με ΔΑΦ, ο εργοθεραπευτής ενισχύει το λειτουργικό και συμβολικό παιχνίδι, τη σειρά, την κοινή προσοχή και την αλληλεπίδραση με συνομηλίκους. Η χρήση φυσικών πλαισίων και καθημερινών ρουτινών θεωρείται ιδιαίτερα αποτελεσματική για τη γενίκευση των δεξιοτήτων.
Η εργοθεραπεία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της διεπιστημονικής παρέμβασης στη ΔΑΦ. Μέσα από εξατομικευμένες, τεκμηριωμένες παρεμβάσεις, συμβάλλει ουσιαστικά στη βελτίωση της συμμετοχής, της αυτονομίας και της ποιότητας ζωής των παιδιών με αυτισμό και των οικογενειών τους.
Σχετικά με τους ωφελούμενους μας
Σε περιπτώσεις ωφελούμενων που βρίσκονται υψηλά στο φάσμα του Αυτισμού, η θεραπευτική παρέμβαση ξεκινά με τη δημιουργία ενός οπτικά δομημένου προγράμματος δραστηριοτήτων ή διαδρομών, το οποίο λειτουργεί υποστηρικτικά στη κατανόηση και την οργάνωση της συνεδρίας.
Η θεραπευτική αλληλεπίδραση πραγματοποιείται μέσα από παιχνίδι, είτε ατομικό είτε ομαδικό, με σαφή δομή και διαδοχή στατικών και αισθητικοκινητικών δραστηριοτήτων.
Κεντρικός άξονας της παρέμβασης αποτελεί η αισθητηριακή ρύθμιση, με στόχο την εξισορρόπηση των βασικών αισθητηριακών συστημάτων (αιθουσαίο, ιδιοδεκτικό και απτικό), σύμφωνα με το εάν το παιδί εμφανίζει υποανταπόκριση ή υπερανταπόκριση στα αισθητηριακά ερεθίσματα.
Η αξιοποίηση αισθητηριακού εξοπλισμού και υλικών είναι αναγκαία και περιλαμβάνει, ενδεικτικά, στρώματα δαπέδου, πισίνα με μπάλες, άμμο, καθρέφτη, κούνια, τραμπολίνο, σκάλα αναρρίχησης, δοκό ισορροπίας, μπάλες, καθώς και γραφοκινητικό υλικό.
Η ασφαλής και κατάλληλα διαμορφωμένη αισθητηριακή αίθουσα, με δυνατότητα ρύθμισης του φωτισμού, συμβάλλει ουσιαστικά στη διαχείριση της υπο- ή υπερδιέγερσης και υποστηρίζει τη συνολική ρύθμιση του παιδιού.
Καθοριστικό ρόλο στην αποτελεσματικότητα της παρέμβασης έχει η καλλιέργεια θετικής θεραπευτικής σχέσης μεταξύ θεραπευτή και ωφελούμενου. Παράλληλα, απαιτείται συνεχής και ενεργή αλληλεπίδραση, με προσαρμογή της διάρκειας και των διαλειμμάτων ανάλογα με τις ανάγκες και το ατομικό προφίλ του παιδιού.
Βιβλιογραφία
American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of
mental disorders (5th ed.). Washington, DC: APA.
Ayres, A. J. (2005). Sensory Integration and the Child. Los Angeles: Western
Psychological Services.
Case-Smith, J., & Arbesman, M. (2008). Evidence-based review of interventions for
autism used in or of relevance to occupational therapy. American Journal of
Occupational Therapy, 62(4), 416–429.
Dunn, W. (1997). The impact of sensory processing abilities on the daily lives of
young children and their families: A conceptual model. Infants & Young Children,
9(4), 23–35.
Schaaf, R. C., & Mailloux, Z. (2015). Clinician’s guide for implementing Ayres
Sensory Integration®. American Journal of Occupational Therapy, 69(5), 1–12.
Tomchek, S. D., & Dunn, W. (2007). Sensory processing in children with and without
autism: A comparative study. American Journal of Occupational Therapy, 61(2),
190–200.
